Gołąb sierpówka (synogarlica turecka)
Gołąb sierpówka, zwany także jako synogarlica turecka, wyróżnia się smukłą sylwetką i długim ogonem. Sierpówka upierzenie ma szarobrązowe z odcieniem barwy brązowawej na grzbiecie. Na szyi widnieje czarna plama w kształcie sierpa, otoczonego białym obramowaniem. Stąd pochodzi polska nazwa tego ptaka – sierpówka. Współcześni mieszkańcy Polski dobrze znają tego gołębia. Aż za dobrze, bowiem ten gatunek bardzo dobrze czuje się w Polsce.
Sierpówka to stosunkowo nowy ptak na mapie Polski. Bez problemu dogaduje się człowiekiem, dlatego spotykamy je dość często w miastach, wśród zadrzewionych osiedli iogrodów . Jest też dosyć charakterystycznym ptakiem , którego łatwo rozpoznać po czarnej pół-obroży z białym obramowaniem górnej krawędzi, zwanej też „sierpem” na karku. Głos samca składa się rytmicznych pohukiwań, co niektórzy próbują określać słowami „duko okto”, a to stało się zdaniem słynnego polskiego ornitologa , Jana Sokołowskiego, podstawą do nadania naukowej łacińskiej nazwy „decaocto” (Streptopelia decaocto). Po wsiach i mniejszych miasteczkach te wdzięczne ptaki popularnie nazywano Cukrówkami.
Sierpówka, czyli synogarlica turecka
Inna z polskich nazw tego ptaka brzmi synogarlica turecka. Wzięło się to stąd, że prawdopodobnie do południowo-wschodniej części Europy zawłóczyli ją Turcy osmańscy. Pierwotnie gatunek ten zamieszkiwał Indie oraz Cejlon. Po raz pierwszy naturalną migrację stwierdzono w 1835 r. na terenie bułgarskiego Plowdiw. Do lat trzydziestych synogarlica trzymała się Półwyspu Bałkańskiego. W 1936 r. zauważono pierwsze sierpówki w Pradze, na terenie ówczesnej Czechosłowacji, w 1939 r. w Zagrzebiu, w roku 1949 w wielu miejscowościach Niemiec itd. W Polsce odnotowano pierwsze gniazdo synogarlicy tureckiej w maju 1940 na Śląsku, w okolicach Oleśnicy. W roku 1943 gnieździła się już w Lublinie oraz Tarnowie. Od 1950 r. sierpówka rozpoczęła legi w Krakowie. W 1952 rozprzestrzeniła się do wybrzeży Bałtyku, a nawet do południowej Szwecji. Migracyjny pęd ptaka był tak wielki, że w 2005 roku nie było jej już jedynie w północnej części Skandynawii oraz w Rosji. Ptak zasiedlił już większość Półwyspu Iberyjskiego (występuje tu w rozproszeniu), Turcję, Irak, Izrael, a na przełomie XX i XXI wieku również wyspowo zasiedlił Maroko. Wcześniej rozpowszechniła się w Chinach, Korei oraz została sztucznie wprowadzona do Japonii.
Powody tej szybkiej ekspansji mogą obejmować rosnącą urbanizację i / lub zmiany klimatu pozwalająca na dłuższe rozmnażanie się ptaków. Nie bez znaczenia ma łagodny charakter sierpówek, które łączą się w pary na całe życie, dbają o swoje potomstwo i nie wchodzą w drogę innym zwierzętom.
Jak rozpoznać sierpówkę?
Sierpówka jest nieco mniejsza od gołębia domowego. Jest beżowo – popielata z charakterystycznym czarnym „sierpowatym” paskiem na karku. Końcówki skrzydeł ma ciemniejsze niż reszta skrzydła. Nie występuje dymorfizm płciowy – upierzenie samicy i samca jest takie samo, tak samo jak wielkość.
Sierpówka wydaje bardzo charakterystyczne odgłosy, które często są mylone z nawoływaniem sowy albo kukułki. Ich terytorialne śpiewy słychać często cały dzień, głównie w okresie lęgowym. Samiec woła partnerkę okrzykiem „ku-koo-kuk” z wysokiego stanowiska, powtarzając go nawet kilkanaście razy, czasem zaczynając przed świtem i kontynuując do nocy. Po wezwaniach następuje pokaz lotu, podczas którego samiec leci stromo w górę, klaszcząc skrzydłami, a następnie opada z rozpostartym ogonem, często opadając spiralnie na to samo lub pobliskie stanowisko. Po utworzeniu pary samce pokazują samicom potencjalne miejsca gniazdowania, zwykle na wysokich drzewach, ale czasami na budynkach. Samce gołębi przynoszą samicom patyki i inny materiał do budowy prostego gniazda i agresywnie przeganiają inne gołębie , a także drapieżniki. Także człowiek, podchodząc zbyt blisko, ryzykuje trafienie trzepoczącym skrzydłem.
Stwierdzono różnice w wokalizacjach między płciami. Formalnie, żeńska krtań jest zredukowaną wersją męskiej krtani. Samice są mało aktywne wokalnie. „Gruchanie” wykonane przez samice ma wyższą częstotliwość, mniejszą głośność, jest krótkie i rzadsze. Główną funkcją kobiecej wokalizacji jest rozpoznawanie płci. Z kolei samiec „grucha”, by przyciągnąć potencjalne partnerki, a także bronić ich terytoriów.
Czym żywi się sierpówka? W diecie synogarlicy znajdziemy głównie rośliny – nasiona, pędy, młode liście, owoce czy ziarna zbóż. W okresie deficytu roślin nie pogardzi także bezkręgowcami , a zimą jest częstym gościem karmników . W sytuacjach, w których ich dieta pokrywała się z dietę innych gatunków, wykazywały dominację nad mniejszymi ptakami zachowując się wobec nich agresywnie.
Sierpówka i jej życie miłosne
Co ułatwia sierpówce migrację i opanowywanie nowych terenów? Z pewnością jedną z przyczyn jest ogromna rozrodczość. Sierpówki są gatunkiem monogamicznym. Nie ma ustalonego sezonu lęgowego, a lęgi odbywają się przez cały rok, kiedy jest pod dostatkiem pożywienia.
Sierpówki są w stanie wyprowadzić w ciągu roku nawet do sześciu lęgów! Obserwacje zachowań lęgowych sierpówek wykazały, iż w sprzyjających warunkach pogodowych są one w stanie przystąpić do lęgów także w okresie zimowym. Gniazdo jest bardzo prosto zbudowane, bo składa się zaledwie z kilkunastu gałązek, skrzyżowanych ze sobą. Spotykamy je zarówno na drzewach , czy wnękach domów, jak również w nieoczekiwanych miejscach – np. na metalowej konstrukcji balkonu, na parapecie okna, na sygnalizatorze świetlnym itp.
Samiec przynosi samicy gałązki, trawy, korzenie i inne materiały do gniazdowania, które czasami wpycha bezpośrednio pod nią. W ciągu 1 do 3 dni buduje proste gniazdo, które może zawierać pióra, wełnę sznurek i drut. Para często korzysta z tego samego gniazda do wielu lęgów w ciągu roku.
Samica składa zwykle 2 do 3 jaj, których wysiadywanie trwa zaledwie ok. 2 tygodni, młode osiągają dojrzałość płciową po około trzech tygodniach. Młode ptaki uniezależniają się od rodziców w czasie, kiedy rodzice przestają je karmić. Główną przyczyną śmiertelność młodych to drapieżnictwo.
Jak widać, rozmnażanie i chów piskląt trwa względnie krótko, co pozwala na wyprowadzanie dużej ilości potomstwa. Wiadomo, że młode gołębie podróżują ponad 600 km od miejsca urodzenia. Te epickie podróże, odbywające się w całej Europie, zwykle odbywają się w kierunku północno-zachodnim, odzwierciedlając kierunek ekspansji gatunku w XX wieku.
Pokarm stanowią nasiona licznych gatunków roślin, w tym traw i pospolitych chwastów. Ptaki chętnie korzystają z resztek pokarmu wyrzucanego przez ludzi. W wielu przypadkach ludzie dokarmiają sierpówki. Wtedy zjadają one ziarna słonecznika, kaszę gryczana. Opisany sposób odżywiania zapewnia łatwy dostęp do pokarmu i jest zapewne jedną z przyczyn sukcesu rozrodczego gatunku.
Są to ptaki raczej towarzyskie i zimą tworzą duże stada wokół obszarów z dużymi zapasami żywności. Stada składają się zazwyczaj z 10 i 50 osobników, ale udokumentowano również stada liczące do 10 tys. ptaków.
Czy sierpówki mają jakiś naturalnych wrogów? Głównym drapieżnikiem jest kot domowy, który poluje zwłaszcza na młode i słabe gołębie. Na Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Streptopelia decaocto jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski ze względu na duży zakres siedlisk, dużą populację i szybkie tempo wzrostu populacji. W Polsce sierpówka jest objęta ścisłą ochroną gatunkową.
Sierpówka – ptasi kolonizator
Sierpówka to jeden z największych kolonizatorów ptasiego świata. Pierwotnym zasięgiem tego ptaka były cieplejsze regiony o klimacie umiarkowanym w południowo-wschodniej Europie i Japonii. Dzisiaj potomkowie tamtych zdobywców żyją w całej Europie, a populacja egzotycznego najeźdźcy gwałtownie się rozrasta.
Ich sposób rozprzestrzeniania się, określany jako rozpraszanie skokowe, okazał się niezwykle skuteczny, co czyni ich jednymi z najskuteczniejszych ziemskich najeźdźców. Małe populacje ptaków przemieszczają się nawet o kilkaset kilometrów, tylko po to, by skolonizować niewielki obszar. W ten sposób dynamiczne rozwijające się małe populacje, powiększają swoje zasięgi. Głównym czynnikiem przyczyniającym się do ich sukcesu jest duże powinowactwo do krajobrazów będących pod wpływem człowieka, takich jak ogrody, parki miejskie, pastwiska i inne elementy, które zapewniają całoroczny dostęp do źródeł nasion, kryjówek i miejsc lęgowych.
Ale można je znaleźć w prawie każdym siedlisku na niskich lub średnich wysokościach, z wyjątkiem zamkniętych lasów i gęstej zabudowy miejskiej. Szacuje się, że w Polsce może być około miliona par, a światowa populacja synogarlicy może dochodzić nawet do 75 milionów osobników.
Wszystkie produkty dla papug można nabyć w naszym sklepie internetowym oraz stacjonarnym golebimarket.pl w cenach detalicznych oraz hurtowych
